اكاۋىنتىڭىزعا كىرىڭىز

پايدالانۋشى اتى *
قۇپيا ءسوز *
مەنى ەستە ساقتا

اككاۋنتى جاساۋ

جۇلدىزشامەن (*) بەلگىلەنگەن مىندەتتى ورىندار تولتىرىلۋ قاجەت.
اتى- ءجونى *
پايدالانۋشى اتى *
قۇپيا ءسوز *
قۇپيا ءسوزدى قايتالاڭىز *
Email *
Email پوشتانى قايتالاڭىز *
Captcha *
Reload Captcha

مەملەكەتىمىز بەن ۇلتىمىز سىنالار سوت

By Шілде 23, 2018 284 0

كۇندەگى ادەتپەن تاڭەرتەڭ الەۋمەتتىك جەلىدە نە جاڭالىق بار ەكەن دەپ كىرسەك، ەكى ايدان بەرى اقپارات قۇرالدارى جاناشىرلىقپەن جارىسا جازىپ كەلە جاتقان سايراگۇل ساۋىتباي قارىنداسىمىزعا اراشا بولۋىن سۇراپ تانىمال قۇقىق قورعاۋشى ابزال قۇسپاننىڭ ەلباسىعا جازعان اشىق حاتى الدىمىزدان اتويلاپ شىعا كەلدى. تۇسكەنىنە بىرنەشە مينۋت قانا بولعان ەكەن. ماسەلەنىڭ ءمان- جايىن تولىق ءتۇسىنۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن ءۇشبۋ حاتتى اسىقپاي وقىپ شىعايىق.

 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
پرەزيدەنتى ن. ءا. نازارباەۆقا
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
ازاماتتارى اتىنان
ا ش ى ق ح ا ت

قۇرمەتتى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى!
سىزگە مەملەكەتىمىزدىڭ ەڭ جوعارعى لاۋازىمدى تۇلعاسى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋسياسىنىڭ كەپىلى رەتىندە وسى حاتتى جولداي وتىرىپ، كەلەسى ماسەلە بويىنشا ءوزىڭىزدىڭ جەكە ارالاسىپ ساياسي شەشىم قابىلداۋىڭىزدى سۇرايمىز.


قازىرگى كەزدە الماتى وبلىسى پانفيلوۆ اۋداندىق سوتىندا، زاڭسىز شەكارا بۇزعانى ءۇشىن قحر ازاماتى، ەتنيكالىق قازاق سايراگۇل ساۋىتبايعا قاتىستى قىلمىستىق ءىس قارالۋدا.
وزىنە تاعىلعان ايىپتى تولىعىمەن مويىنداعان س. ساۋىتباي قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسىن بۇزۋ سەبەبىن 2016 جىلدان بەرى قر ازاماتتىعىن العان وتباسىمەن قاۋىشۋ، سونىمەن قاتار، بۇدان ءارى قحر تۇرۋ مۇمكىن ەمەستىگى سەبەبىمەن تۇسىندىرەدى. سەبەبى، اتالعان مەملەكەتتىڭ شۇا وكرۋگىندە از ۇلت وكىلدەرى، ونىڭ ىشىندە ەتنيكالىق قازاقتارعا قاتىستى جاپپاي ادام قۇقىعىن بۇزۋ فاكتىلەرى ورىن الۋدا. ول تۋرالى حالىقارالىق قۇقىق قورعاۋ ۇيىمدارىنىڭ ەسەپتەرىندە دە كورسەتىلۋدە (قوسىمشادا).
قازاقستاننىڭ قىلمىستىق زاڭنا­ماسىنا سايكەس بۇنداي قىلمىستار ءۇشىن ەلدەن شىعارۋ ­­– مىندەتتى قو­سىم­شا جازا رەتىندە كورسەتىلگەن.
الايدا ساۋىتباي ەلدەن شىعارىلعان جاع­دايدا، قحر قىلمىستىق زاڭناماسىنا سايكەس، ونى ءولىم جازاسى كۇتىپ تۇر، سەبەبى؛
– ول قحر- دا مەملەكەتتىك قىزمەتتە بولعان؛
– قحر كوممۋنيستىك ءپارتياسىنىڭ مۇشەسى بولعان؛
– ەتنيكالىق قازاقتارعا ارناپ سالىنعان كونسلاگەر قىزمەتشىسى رەتىندە، قحر مەملەكەتتىك قۇپيالارىن بىلگەن.
بارىمىزگە بەلگىلى، قازاقستان «ازاپتاۋلارعا جانە باسقا دا قاتىگەز، ادامگەرشىلىككە جاتپايتىن نەمەسە ار- نامىستى قورلايتىن ءىس- ارە­كەتتەر مەن جازالاۋ تۇرلەرىنە قارسى كونۆەنسياعا» قوسىلعان ەل، ونى 1998 جىلى راتيفيكاسيالادىق، سونىمەن قاتار، 2006 جىلى «ازاماتتىق جانە ساياسي بوستاندىقتار تۋرالى حالىقارالىق پاكتىگە» دە قوسىلعانبىز. اتالعان حالىقارالىق شارت نورمالارى كەز- كەلگەن ازاپتاۋ مەن قاتىگەزدىك ورىن الۋ قاۋپى بار ەلدەرگە ادامدى بەرۋگە، شىعارۋعا تيىم سالادى.
قازىرگى كەزدە، سايراگۇل ساۋىتبايعا قاتىستى قارالىپ جاتقان ءىس جانە قحر شۇاو- گى ەتنيكالىق قازاقتاردىڭ جاعدايى تەك ەلىمىزدە عانا ەمەس، سونىمەن قاتار الەم بويىنشا كەڭىنەن تالقىلانىپ، قوعامدىق رەزونانس تۋدىرۋدا (الەمدىك باق ماقالالارىنا سىلتەمە تىركەلدى).
وسى تۇرعىدا ءسىزدىڭ تاراپىڭىزدان سايراگۇل ساۋىتبايدى قىتايعا بەرمەۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانىڭىز قازاقستاننىڭ الەمدىك قاۋىمداستىق الدىنداعى، تاۋەلسىز جانە قۇقىقتىق مەملەكەت رەتىندەگى بەدەلىن نىعايتا تۇسەرى ءسوزسىز!
اتالعانداردىڭ نەگىزىندە، سىزدەن وسى ماسەلەگە ارالاسۋىڭىزدى جانە:
– حالىقارالىق شارتتار نورمالارى­نىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتىپ، سايراگۇل ساۋىتبايدى قحر- نا بەرمەۋگە ىقپال ەتۋىڭىزدى،
– سايراگۇل ساۋىتبايعا مەرزىمىنەن بۇرىن ازاماتتىق بەرۋدى،
– قحر تاراپىنىڭ ەرەكشە قىزى­عۋشىلىق تانىتۋى سەبەپتى، سايراگۇل ساۋىتبايدى قورعاۋعا الۋدى قامتاماسىز ەتۋدى سۇرايمىز!
قۇرمەتپەن، قورعاۋشى – ادۆوكات ا. ت. قۇسپان». (اشىق حات ورفوگرافيالىق جانە ستيليستيكالىق تۇرعىدان از- كەم وڭدەلدى. – ءو. ا. ء)
يا، ءدال بۇگىنگى تاڭدا سايراگۇلدىڭ تاعدىرىنان ارتىق كۇيىپ تۇرعان ماسەلە جوق ەكەنىنە ەشكىم دە تالاسپاس. ويتكەنى، جەكە باستىڭ كۇندەلىكتى كۇيبەڭ تىرلىگىنىڭ كورىنىسى ەمەس بۇل. ونىڭ سىرتىندا تۇتاس حالىقتىڭ ار- نامىسى تۇر. الەۋمەتتىك جەلىدە «اشىق حاتتى قولدايمىز! » دەپ قول قويىپ جاتقان جاننىڭ قاراسى ەسەلەپ ءوسىپ كەلەدى. ءبىز بولساق ماسەلەنىڭ بايىبىنا تەرەڭىرەك ءۇڭىلۋ ماقساتىمەن عالامتور شارلاي باستاعانىمىز سول ەدى، ساۋلە ابىلداحانقىزى قارىنداسىمىزدىڭ (بۇگىنگى زاماننىڭ «اقجۇنىسىن» تانىستىرىپ جاتۋ قاجەت ەمەس شىعار) مىناداي جازباسى جارق ەتە قالدى:«سايراگۇلدىڭ سوت پروسەسىنەن كەيىن 3- 4 ساعات جول ءجۇرىپ، الماتىعا جەتكەن سوڭ ءبىزدى كولىگىمەن جاركەنتكە اپارىپ، الىپ قايتقان نۇرعالي دەگەن ازاماتتىڭ ۇسىنىسىمەن ايبىن اعانىڭ «تيمۋجين» مەيرامحاناسىندا (رايىمبەك باتىر داڭعىلى، Maxىmaنىڭ ارتىندا) شاي ءىشىپ، ءبىراز شارشاعانىمىزدى باستىق. سول جەردە ابزال ادۆوكاتتان سايراگۇلدىڭ سوتى تۋرالى كوكەيدەگى ءبىر- ەكى ساۋالعا جاۋاپ العان ەدىم…»
وقيعانىڭ ءمان- جايى جايلى ناقتى دا دالەلدى ءسوزدى ەندى ءبىز دە قورعاۋشىنىڭ ءوز اۋزىنان ەستيىك. «سايراگۇلدىڭ ءىسىنىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن كوپ ادام ءالى تۇسىنە قويعان جوق. سونىڭ سىرى بۇگىن اشىلعانداي بولدى… سايراگۇل ساۋىتباي تەگىن ادام ەمەس. ول قىتايدىڭ ساياسي ۇيرەنۋ لاگەرىندە جۇمىس ىستەگەن ادام، ياعني، قىتايدىڭ مەملەكەتتىك قۇپيالارىمەن جۇمىس ىستەدى دەگەن ءسوز. امەريكانىڭ، ەۆروپانىڭ گازەتتەرى، ونىڭ ىشىندە «ۆاشينگتون پوست»، «نيۋ- يورك تايمس» ءبىزدىڭ «اتا جۇرت» ەرىكتىلەر ۇيىمىنىڭ ماتەريالدارى نەگىزىندە 50- دەن استام ماقالا بەردى، كوپتەگەن حالىقارالىق ۇيىمدار، بۇۇ- نىڭ بوسقىندار ءىسى جونىندەگى كوميسسارياتى، حيۋمەن رايس ۋوتچ، ەۆروپارلامەنت وسى ماسەلەنى زەرتتەۋ ۇستىندە. وسى كەزگە دەيىنگى زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە ءمالىم بولعانداي، الەم جۇرتشىلىعى قىتايدىڭ شىڭجان- ۇيعىر اۆتونومدىق وكرۋگىندە 1 ميلليونعا جۋىق تۇركىتەكتەس مۇسىلماننىڭ تۇرمەدە جازىقسىز وتىرعانىنان حاباردار. بىراق، وسى كەزگە دەيىن الەم سول لاگەرلەردە نە بولىپ جاتقانىن زارداپ شەككەندەر مەن ءۇشىنشى جاقتاعى ادامداردان ەستىپ، ءبىلىپ كەلدى. ال، سول لاگەرلەردەگى، تۇرمەلەردەگى قىتايدىڭ قۇپيا قۇجاتتارىن قولىمەن ۇستاپ، كوزىمەن كورگەن، جانە سولارعا ءوزى قىزمەت ىستەگەن ادام جايلى ەشكىم ەشتەڭە بىلمەيتىن. بۇگىنگى سوت ماجى­لىسىنەن كەيىن «فرانس پرەسس» سەكىلدى الەمدىك اقپارات قۇرالدارى «بۇل – ناعىز سەنساسيا! قىتايدىڭ قىلمىسى ناقتى تۇردە دالەلدەندى، اشكەرەلەندى» دەپ حابارلاپ جاتتى. قىلمىستىڭ اشكەرە بولۋى جولىنداعى سايراگۇل سوتىنىڭ ۇلەس سالماعى قانداي ەكەنىن وزدەرىڭىز پايىمداي بەرىڭىزدەر.
سايراگۇلدىڭ باسىنا تونگەن قاتەردىڭ قانشالىقتى زور ەكەنىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن ءبىر- ەكى عانا دالەل كەلتىرەيىن. سايراگۇل ۇلتى قازاق ايەلدىڭ قىتايدىڭ مەملەكەتتىك جالاۋىن كۇندەلىكتى تاڭەرتەڭ كوتەرەتىنىن ۆيچات (ۆاساپتىڭ انالوگى) ارقىلى قازاقستانداعى تۋىستارىنا جىبەرگەن ەكەن. قىتاي جاعى وسىنى «وتانعا جاسالعان وپاسىزدىق» دەپ باعالاپ، سول ءۇشىن ونى ءولىم جازاسىنا كەسىپتى… سايراگۇل بۇگىنگى سوتتا ودان بولەك شىن مانىندە قىتايدىڭ مەملەكەتتىك قۇپياسى بولىپ سانالاتىن قۇجاتتارمەن ءبولىستى. ول ءۇشىن قىتاي زاڭناماسىنا سايكەس سايراگۇل قىتايعا قايتارىلعان جاعدايدا ونى بىرنەشە باپ بويىنشا ءولىم جازاسى كۇتىپ تۇر.
…الايدا، قازاقستان قول قويعان، راتيفيكالاندىرعان قوس بىردەي حالىقارالىق قۇجاتتارعا، شارتتارعا (ولاردى جوعارىدا كەلتىردىك – ءو. ا. ) سايكەس سايراگۇلدى قىتايعا قايتارۋعا بولمايدى. قازاقستان ءوز موينىنا العان حالىقارالىق مىندەتتەرىن اتقارۋعا ءتيىس. . مەن وسى اتالعان حالىقارالىق شارتتاردى نەگىزگە الا وتىرىپ، سايراگۇلدىڭ مۇددەسىنە قىزمەت ەتەتىن، ونىڭ پروكۋراتۋرامەن كەلىسىمگە كەلۋى تۋرالى ءوتىنىش وتكىزدىم. سوت ونى قابىلداپ الدى جانە بىزگە 23- شىلدەگە دەيىن ۋاقىت بەردى. وسى مەرزىم ىشىندە سايراگۇلدىڭ تاعدىرى شەشىلمەك.
مەن بۇگىن بىرنەشە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ءوتىنىش حاتىن ىسكە تىگۋ ءۇشىن سوتقا ۇسىندىم. سوتتىڭ وزىندە ولار بۇرىننان بار ەكەن، بار بولسا دا تاعى دا قابىل الدى.
وسىلايشا، بۇگىنگى كۇنى سوت الاڭىندا ەكى جاق بەتپە- بەت كەلىپ وتىر. ونىڭ ءبىر جاعى – سايراگۇلدى ءوزىنىڭ كەزەكتى قۇرباندىعىنا اينالدىرعىسى كەلىپ وتىرعان قاتىگەز قىتاي ۇكىمەتى. ەكىنشى جاق – وركەنيەتتى باتىس ەلدەرى. ولار ادام قۇقىعىن ەڭ الدىڭعى ورىنعا قويادى، ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە سونى قورعايدى. ولار ءبىزدىڭ قانداسىمىزعا اراشا ءتۇسىپ وتىر. بۇل جاعداي ءبىزدىڭ ۇلتىمىز ءۇشىن عانا ەمەس، مەملەكەتىمىز ءۇشىن دە سىنالار ءسات بولماق. ول قاي جاقتى تاڭدايدى؟ . . »
الەۋمەتتىك جەلىدەگىلەر «سايراگۇل قىزمەت ەتكەن «تۇزەتۋ لاگەرىندە» 2، 5 مىڭنان استام قازاق قامالعان، ال، بۇل جايلى اقپاراتتىڭ بارلىعى قىتايدىڭ مەملەكەتتىك قۇپياسىنا جاتادى. ال سايراگۇلگە «وسى قۇپيانى تىسىڭنەن شىعارساڭ، اتۋ جازاسىنا كەسىلەسىڭ» دەپ ەسكەرتىپ، قۇجاتقا قول قويعىزىپ العان. ەندەشە، سايراگۇلدى قىتايعا بەرۋگە بولمايدى» دەپ جازۋدا. بۇل ماسەلەگە ەۋروپا مەملەكەتتەرى مەن اقش تا نازار اۋدارا باستاعانىن ادۆوكات ابزال قۇسپان ايتىپ ءوتتى. ال سايراگۇلدىڭ ءوزى 20- ماۋسىم كۇنى «قامالاتىنىم انىق بولعان سوڭ، شەكارانى بۇزىپ وتۋگە ىشتەي دايىندالا باستادىم. ونىڭ ۇستىنە بويداق قازاق كەلىنشەكتەرىن قىتايدىڭ ۇيىنە ايىنا سەگىز مارتە قوندىرۋ مىندەتتەلدى. قۇداي وڭداپ ماعان تانىس حانزۋدىڭ ءۇيى بۇيىردى. وعان كۇنىنە 20 يۋان بەرىپ، «قوندى» دەپ قول قويعىزىپ الىپ ءجۇردىم. كەش باتا حانزۋدىڭ ۇيىنە كىرەمىن. شارباعىنان سەكىرىپ شىعىپ، اۋىل شەتىمەن ءوز ۇيىمە بارىپ، جارىق جاقپاي تۇنەيمىن. وسىنداي ساياساتتان سوڭ مەندە شەكارا بۇزۋدان باسقا امال قالعان جوق» دەپ جازسا، كەشە 13- شىلدە كۇنگى سوتتا ءوزىنىڭ شەكارانى بۇزعان سەبەبىن: «شەكارادان وتكەندە، ونىڭ زاڭسىزدىعىن دا، زاردابىن دا ءتۇسىندىم. بىراق مەن شاڭىراعىما ورالۋ ءۇشىن، جانىمدى امان الىپ قالۋ ءۇشىن وسىنداي قادامعا باردىم! » دەپ تۇسىندىرگەن.
كەيبىر زاڭگەرلەر سوتتاردىڭ ءوزىنىڭ ىشكى تۇيسىگىنە سۇيەنە وتىرىپ ادامدى قورعاۋ ءۇشىن زاڭدى بەلدەن باسۋىنا رۇقسات تا بار، الايدا ونى ءبىر جىلدا ەكى- اق رەت پايدالانۋعا بولادى، سونى ءبىزدىڭ سوت تا قولدانسىن دەيدى. «قۇقىق ادامگەرشىلىكتەن تومەن» دەگەن ءسوز كونە زاماننان كەلە جاتقانىن ەسكەرسەك، بۇل ءسوز قۇلاققا كىرەدى. قۇلاققا كىرمەيتىن سوزدەر دە بار. الگى زاڭدى مۇمكىندىكتى قولدانۋعا قارسى قازاقتار دا تابىلىپ جاتىر. ولار «زاڭ جامان با، جاقسى ما ءبارىبىر، زاڭنىڭ اتى زاڭ، ونى بۇلايشا قالاۋىڭا قاراي بۇرۋعا بولمايدى» دەپ كوسەمسۋدە. «ءسوز ەمەس ءسوزدى كىسى ەمەس كىسى ايتادى» دەگەن ناقىل وسىندايدان قالعان- اۋ، ءسىرا. ايتپەسە، ابزال قۇسپان ايتقانداي بۇكىل ۇلت تا، مەملەكەت اۋىر سىنعا ءتۇسىپ جاتقاندا، قانداسىڭدى جاۋ­دان امان الىپ قالۋدى ەمەس، جامان زاڭنان اۋىتقۋمايدى ويلاۋ ساۋدىڭ تاماعىن ءىشىپ، جىندىنىڭ ءسوزىن ايتاتىن ادامنىڭ عانا ءىسى شىعار…
بۇل جەردە پارادوكسالدى جاعداي: وتانى ءۇشىن، وتباسى ءۇشىن، ءوزىنىڭ ار- نامىسى ءۇشىن باسىن بايگەگە تىككەن سايراگۇلدى قىتايعا بەرگىزبەي امان الىپ قالا العانىمىز – سايراگۇلدىڭ ءوزى ءۇشىن جاقسى. (ال ونى جەڭىل جازا بەرىپ، قىتايعا بەرمەي الىپ قالۋعا تولىق مۇمكىندىك بار. ) سايراگۇلدى ءبىزدىڭ بيلىك وسالدىق جاساپ، قىتايدىڭ تالابىنا كونىپ، ۇستاپ بەرگەنى ياعني، بىرنەشە باپ بويىنشا ءولىم جازاسىنا كەسىلگەن ونىڭ قۇربان بولۋى – قازاق حالقىنىڭ بىرىگۋىنە جاقسى…

ومىرزاق اقجىگىت

qazaquni. kz

بۇل شىعارلىمعا باعاڭىز
(0 داۋىس)
Ad Sidebar

تاريحي وقيعالار

Latest Tweets

BiziPress Multipurpose Joomla Template updated to @Joomla 3.9.1 https://t.co/rWvwVNH5nr https://t.co/NMWeHyeeMQ
Vinazine - Joomla News Magazine Template updated with RTL and Boxed Layout. https://t.co/f5w59DraSF https://t.co/2L5pXfiOCy
RT @Kontar81: Breaking news ✌✌ https://t.co/o2vQGROBdS
Follow Themewinter on Twitter

Post Gallery

ورالمان ءكۋالىك ءماسەلەسى وڭ شەشىم تاپپاق.

حالىق جاناشىرلارى

قازاقستاندا "حۋاچياۋ" بولىپ جۇرگەندەر بار

بۇگىن الماتى قالاسىندا اتاجۇرت جاستارى ەرىكتىلەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ءباسپاسوز ماسليحاتى ءوتتى.

اقش بيلىگى شىڭجاڭداعى قايتا تاريەلەۋ لاگەرنە باسا نازار اۋداردى

اقش پەن قىتاي ساۋدا سوعىسى – ەل باسشىلىعى مەن حالقى اراسىنا جىك تۇسىردى

سايراگۇل ءىسى: قىتاي مەن قازاقستاننىڭ اراسىن اشا ما؟

«سينگاپۋر سيندرومى» –قازاق ودان قالاي قورعانا الادى؟

مەملەكەتىمىز بەن ۇلتىمىز سىنالار سوت

Яндекс.Метрика