اكاۋىنتىڭىزعا كىرىڭىز

پايدالانۋشى اتى *
قۇپيا ءسوز *
مەنى ەستە ساقتا

اككاۋنتى جاساۋ

جۇلدىزشامەن (*) بەلگىلەنگەن مىندەتتى ورىندار تولتىرىلۋ قاجەت.
اتى- ءجونى *
پايدالانۋشى اتى *
قۇپيا ءسوز *
قۇپيا ءسوزدى قايتالاڭىز *
Email *
Email پوشتانى قايتالاڭىز *
Captcha *
Reload Captcha

قىتاي قارىزى سىبايلاس جەمقورلىق پەن شىرىكتەسۋگە جول اشىپ، ورتا ءازيا ەلدەرىنىڭ ەگەمەندىگىنە قاۋىپ توندىرۋدە

By Маусым 12, 2018 622 0

قىتاي قارىزى سىبايلاس جەمقورلىق پەن شىرىكتەسۋگە جول اشىپ، ورتا ءازيا ەلدەرىنىڭ ەگەمەندىگىنە قاۋىپ توندىرۋدە

بالقان وڭىرلەرىدە توتەنشە جاعدايدا تۇر

 

قىتاي " ءبىر بەلدەۋ ءبىر جول " پروەەكتىسىن بار كۇشىن سالىپ العا سۇيرەپ جاتقاندا، قىتايدىڭ قارىزى مەن ينۆەستسياسى ورتا ءازيا ءوڭىرى مەن بارگاننىڭ باتىسىنداعى مەملەكەتتەردى قارىز قاقپانىمەن اياماي بۋىپ تاستادى. قىرعىزستان قىتاي قارىزى مەن جەرگىلىكتى شىرىكتەسۋدىڭ ارالىعىنداعى بايلانىستى انىقتاي باستادى.

اناليزشىلەردىڭ ايتۋىنشا، قىتاي قارىزى حالىقتىڭ سەنىمىنە كىرگەندى قويىپ، قايتا جەرگىلىكتى قوعامنىڭ قىتايدى جەككورۋ سەزىمى ودان بەتەر ارتا ءتۇستى. ءىشىنارا ورتا ءازيا ەلدەرى وزدەرىنىڭ ەگەمەندىك پەن تاۋەلسىزدىگىنەن ايىرىلىپ قالۋىنان الاڭداي باستادى.

 قىتاي ەڭ ۇلكەن قارىز يەسىنە اينالعان، دەپۋتاتتار بارلىق قىتاي قارىزىنا انىقتاۋ جۇرگىزۋگە ۇندەدى قىرعىزستاننىڭ قىتايدان العان قارىزى قاۋىرت ارتقان، ءارى قىتاي بەرگەن قارىز بەن جەرگىلىكتى شىرىكتەسۋ، پاراقورلىقتىڭ اراسىندا تىعىز قاتىناس بولعان، وسى تاقىرىپ ورتا ءازيا ەلدەرىنىڭ ار قايسى سالاسىنىڭ قاتتى نازار اۋدارعان ەڭ ماڭىزدى تۇيتكىلدەرىنىڭ ءبىرى بولدى.

قىرعىز پارلامەنت دەپۋتاتتارى ۇندەۋ جولداپ، قىتايدىڭ قىرعىزستاننىڭ نەگىزگى قۇرىلىم سالاسىنا سالعان بارلىق ينۆەسيالار مەن قارىز عا بايلانىستى انىقتاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى.

 دەپۋتات ىلەسپاەۆتىڭ ايتۋىنشا، قىرعىزستاندا نەگىزگى قۇرىلىم جاساۋ جۇمىسىمەن اينالىساتىن ءبىر قانشا قىتاي كومپانياسىنىڭ قيمىلدارى كۇمان تۋدىرادى، قىتاي كومپانياسى وزگەرتىپ جاساعان بيشكەك سەنتىرلى جىلۋمەن قامداۋ ورتالىعى پروەەكتىسىنىڭ ناتيجەسىن بارلىعىمىز كورىپ وتىرمىز، قازىر قىتاي كومپانياسى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقان جوعارى كەرنەۋلى توح جەتكىزۋ پروەەكتىسىن دە تەكسەرۋ كەرەك دەدى ول.

 دەپۋتات سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا، قىتاي قارىزى قىرعىزستاننىڭ ەگەمەندىگىنە اۋىر دارەجەدە قاۋىپ توندىرۋدە. دەپۋتات زاپالوۆتىڭ ايتۋىنشا بۇگىنگى تاڭدا، قىتاي قىرعىزدىڭ ەڭ ۇلكەن قارىز ەگەسىنە اينالعان، قىرعىزدىڭ سىرتقى قارىزىنىڭ 44%ىن قىتاي بەرگەن، ەڭ قورقىنىشتىسى از جىلداردان سوڭ قىتايدىڭ قارىزىن قايتارۋعا قاۋقارسىزدىق تانىتسا، قىرعىزستان ەلى ەگەمەندىگىنەن ايىرىلۋى ابدەن مۇمكىن.

 قاقاعان ايازدا جىلۋمەن قامداۋدى توقتاتقان، قىتاي قارىزى شىرىكتەسۋگە شاتىسقان نەشە جىل بۇرىن قىتاي قىرعىزعا 380 ميلليون اقش دوللارىنان استام قارىز بەرىپ، بيشكەكتەگى سەنتىرلى جىلۋمەن قامداۋ ورتالىعىن وزگەرتۋ جۇمىسىنا كومەكتەستى. قارىز بەرۋ شارتى بويىنشا قىتايدىڭ ءبىر كومپانياسى پروەەكتىنىڭ جۇمىسىن جۇرگىزۋگە جاۋاپتى بولعان. الايدا، بۇل پروەەكت اياقتالعان سوڭ، بيىل قاڭتاردا 30 گرادۋستان تومەن قاقاعان ايازدا سەنتىرلى جىلۋمەن قامداۋ ورتالىعىنىڭ اپپاراتىنان كىنارات تۋىلىپ، قىرعىز استاناسى بيشكەكتە كوپتەگەن تۇرعىنداردىڭ ۇيلەرىنىڭ بولمە تەمپەرەتۋراسى 0 گرادۋسقا دەيىن سۋىپ كەتكەن. قىرعىز پارلامەنتى مەن سەناتى وسى جاعدايدى تەكسەرۋ ءۇشىن ارناۋلى ەكى گرۋپپا كوميتەت تاعايىنداپ، كوپ ساندى ەنەرگەتيكا كاسىپورىندارىنىڭ باستى مەڭگەرۋشىلەرى تۇتقىندالعان.

 ورتالىق جىلۋمەن قامداۋ ورتالىعىنداعى كىنارات تۋىلعان اپپارات وتكەن عاسىردىڭ 60 جىلدارىنداعى كونە اپپارات بولعانىمەن، قىتاي كومپانياسىنىڭ قۇراستىرعان جاڭا اپپاراتى ءالى دە كۇندەگىدەي جۇمىس ىستەپ تۇرعان، دەگەنمەن تەكسەرۋ بارىسىندا قىتايدىڭ قارىزى جەمقورلىققا شاتىلعان. " بيشكەك داۋىسى" نىڭ حابارىندا ايتىلۋىنشا، باسىم كوپ ساندى قالا تۇرعىنى قىتايدىڭ قارىز بەرۋى ەنەرگەتيكا پروگرامماسىن وزگەرتىپ قۇرۋ ەمەس، قايتا پاراقور شەنەۋلىكتى ارام ولجاعا كەنەلتىپ بايىتۋ بولماق دەپ ساناعان. قىتاي بەرگەن قارىزدىڭ 300 ميلليون اقش دوللارى الدىڭعى پرەزيدەنت اتامباەۆتىڭ ۆەگين توپ ارالىنا تىركەلگەن كومپانياسىنىڭ ەسەپ شوتىنا اۋدارىلعان. ءىشىنارا قىرعىزستان پارلامەنت دەپوتاتتارى بۇرىنعى پرەزيدەنتكە بولعان كەشىرىم بەرىپ بوساتۋ قۇقىعىن كۇشىنەن قالدىرىپ، ونىڭ ۇستىنەن تەكسەرۋ جۇرگىزۋ تۋرالى اپەللياسيا جاسادى.

 كوز الداعىنى عان ويلايتىن قارىز حالىق سەنىمىنەن ايىرىپ، قىتايعا دەگەن جەككورۋشىلىكتى ودان بەتەر كۇشەيتە ءتۇستى قىرعىز قوعامى قىتاي قارىزىنىڭ ۇلتتىق حاۋىپسىزدىككە قاتەر توندىرەتىندىگىنە جالپى بەتتىك نازار اۋدارۋى ءارى سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ ەتەك العان قارساڭىندا، قىتاي مەن قىرعىز ەكى ەل بيلىگى كەلەر ايدا قىتايدىڭ چينداۋ قالاسىندا وتەتىن شاڭعاي سەلبەستىك ۇيىمىنىڭ ساميتىنا قاتىسۋدى اكتيۆ تۇردە دايىندالا باستادى. جۇمىسىنان كەتكەلڭ كوپ بولماعان قىرعىز پرەمەر ءمينيسترى يساقوۆ جاقىندا پارلامەنت وتىرىسىندا قىتاي ەلشىسى قىرعىز سىرتقى ىستەر ءمينيستىرى مەن جولىققاندا ءوزىنىڭ ىزاسىن كورسەتىپ، قىرعىز قىتايدى سايقى مازاق ەتتى دەپ مالىمدەگەن.

 كوپ ساندى ورتا ءازيا زەرتتەۋشىلەرىنىڭ كوز قاراسى بويىنشا، قىرعىزستاندا ۇيعىرلاردىڭ شوعىرلى قونىستانعان وڭىرلەرى وتە كوپ، قىرعىزستان رەسەيگە جاقىندىق تانىتاتىن ورتا ءازيا مەملەكەتى بولىپ قانا قويماي، قىتايعا ەڭ قارسى پيعىلدى مەملەكەتتىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. قىرعىز ەكونوميستى روسيموۆتىڭ ايتۋىنشا، قىرعىزستاننىڭ ءىشىنارا شەنەۋلىكتەرى پاراقور بولا تۇرسادا، مورالدىق ار- ۇجدانى كەم بولسادا، الايدا قىتايدىڭ قىرعىزستاننىڭ نەگىزگى قۇرىلعى تەرريتورياسىنا بولعسن ءبىر ءبولىم

ينۆەستيسيالار مەن بەرگەن قارىزى وتە كوز الدىنداعىنى عانا كوزدەپ قالعاندىقتان، حالىقتىڭ سەنىمىنە يە بولۋدىڭ ورنىنا، جەرگىلىكتى قوعامنىڭ قىتايعا بولعان جەككورۋ سەزىمىن ودان بەتەر ۋشىقتىرعان. قىتاي كەلەشەكتە جەرگىلىكتى قوعامدا قالىپتاسقان ناشار وبرازىن وڭالتۋ ءۇشىن سالاتىن ينۆەستيسيالارى مۇمكىن تىپتىدە كوپ بولماق.

 قارىز جەمقور شەنەۋلىكتىڭ قارنىن قامپيتىپ، حالىقتىڭ اۋىرتپالىعىن ارتتىردى قىرعىز ساياساتشىسى شەستاكوۆتىڭ ايتۋىنشا، قىتاي " ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول" پروگەكتىسىن ىسكە اسىرۋداعى ماقساتى- - - پاراقور شەنەۋلىكتىڭ قارنىن قامپيتۋ ەمەس، جەرگىلىكتى حالىقتىڭ مۇددەسى ءۇشىن جاسالىپ جاتقان شارا ەكەندىگىن دالەلدەۋ كەرەك.

ونىڭ ايتۋىنشا، قىتاي بەرگەن قارىزدىڭ باسىم كوپ بولىگى قىرعىزستاندا جول سالۋ ءۇشىن جۇمسالاددى، وسى سەبەپتى قىتاي ۇلكەن پايداعا كەنەلمەك، قىرعىزدىڭ دۇكەندەرىندەگى بارلىق تاۆاارلار قىتاي تاۆارى بولماق.

 

 ءبىر قىرعىز اقپارات قۇرالىنىڭ ەسەپتەۋىنشە، قىتايدىڭ قارىزىن قايتارۋ ءۇشىن، كەدەي ءارى تەك قانا 6 ميلليون جان سانى بار قىرعىز ءۇشىن اۋىر جۇك بولماق، ءاربىر قىرعىزدىڭ باسىنا بولگەندە 703 اقش دوللارى، ءبىر قىرعىز ازاماتىنىڭ 3 ايلىق ەڭبەك اقىسى بولماق.

 تاجيكستسان باسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا، قىتاي ۇكىمەتتى تاجيكستسانعا قاۋماقتى كرەديت بەرۋ ارقىلى تاجيكستساننىڭ ۇكىمەت عيماراتىمەن پارلامەنت عيماراتىن سالۋعا كومەك كورسەتۋگە دايىن ەكەن. ءبىر تاجيك قۇرلىس باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، قىتاي ۇكىمەتتى قۇرلىسدى باستاعانداعى قارجى ماسەلەسىن ۋايىمداماۋلارىن ەسكەرتكەن.

 تاجيكستسان بۇرىنعى قارجى ءمينيستىرىنىڭ ايتۋىنشا، تاجيكستسان ۇكىمەت قىتاي ۇكىمەتتىنەن قاۋماقتى قارجىنى العانسايىن قىتايعا باعىناتىنىن ەسكەرتى، بىراق تاجيكستسان ەكونوميكاسى ماز بولماعاندىقتان قوسىمشا روسسياداعى ەكونوميكا داعدارىسدىڭ كەسىرىنەن، ءروسسيادا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن تاجيكتەردىڭ ۇيلەرىنە سالاتىن اقشاسى ازايىپ كەتكەن، تاجيكستسان ۇكىمەت تەك قىتايدان قارىز الۋدان باسقا شىعار جول جوق ءتارىزدى.

 قىتايدىڭ نەسيە قارىزى قىزىقتىرادى

ورتا ءازيانىڭ تاس جولدارىن سالىپ شىڭجاڭدى ورتا ازياعا جالعايدى

 تاجيكستسان اقپاراتتى ايتۋىنشا، قىتايدىڭ نەسيەسى

تاجيكستساندا شىڭجاڭمەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىن جالعاۋ سالىناتىن تاس جولعا ارنالعان، كەيبىر سالىناتىن تاس جولدار پامير ۇستەرتىنىڭ 4000 مەتر بيىكتىكتە ورنالاسقان. بۇدان سىرت قىتاي نەسيەسى جوعارى قىسىمدى ەلەكتر جەلىلەرى جۋيەسىن سالۋعا ارنالعان.

 قىتاي ۇكىمەتنىڭ ورتا ءازيا ەلدەرىنە بەرگەن نەسيە قارىزدارى ەشقانداي ساياسي تالاپ قامتىلمايدى، ءارى ءوسىمى تومەن ۇزاق مەرزىمگە بەرىلەدى سوندىقتان ورتا ءازيا ەلدەرىن قىزىقتىرادى. بىراق قىتاي ۇكىمەتتى بەرگەن نەسيەسى قىتايدىڭ كومپانياسىنىڭ قىزمەت كورسەتۋدى، قىتاي تەحنيكاسىن جانە قىتاي وندىرگەن قۇرلىس ماتەريالدارىن قولدانۋعا تالاپ قويادى.

 قىتايدىڭ نەسيە قارىزى شەنەۋنىكتەردى عانا بايىتتى

جاي قاراپايىم حالىققا كوپ وزگەرىس اكەلمەدى

 روسسياداعى ورتا ءازيا ماسەلەسىن زەرتتەۋشى كۋردوۆدىڭ ايتۋىنشا، تۇركىمەنستان دا قىتايدان قاۋماقتى نەسيە قارىز العان، بىراق تۇركىمەنستاننىڭ مەملەكەتتىك قۇپيالارى جاسىرىن بولعاندىقتان، تۇركىمەنستان ۇكىمەت قىتاي ۇكىمەتىنەن قانشالىقتى قارجى العانى بەلگىسىز، سوندىقتان قىرعىز رەسپۋبليكاسى، تاجيكستسان جانە تۇركىمەنستان ءۇش ورتا ءازيا ەلدەرى قىتاي ۇكىمەتىنە قاتتى تاۋەلدى بولىپ قالعان. ال وزبەكستانعا كەلسەك ورتا ءازيا ەلدەرىنىڭ ىشىندە قىتاي ۇكىمەتىنەن العان قارىزى ەڭ از ەل بولىپ تابىلادى، وزبەكستان ۇكىمەتتى قىتاي ۇكىمەتىنەن العان نەسيە قارىزى وتە تومەن پروسەنتدە، بىراق وزبەكستاننىڭ جاڭا پرەزيدەنت كەلگەلى وزگەرىستەر بولۋ مۇمكىن.

 گلوجين ايتۋىنشا، قىتاي كومۋنيستەردىڭ قازاقستانعا بەرگەن كرەديتتىمەن ينۆەستيسيالىق ولشەمى ەڭ ءزور. ال وزبەكستانعا كەلسەك حالىق سانى قازاقستاننان كوپ، بازار ۇلكەن، سول سەبەپتى قىتايلار وزبەكستان بازارىننا قىزىعۋشىلىعى ارتىپ تۇر. ونىڭ ايتۋىنشا، قىتاي كومۋنيستتىك بيلىگتىڭ بەرگەن كرەديتتەرى تەك از ساندىق بيلىك باسىندا وتىرعان شەنەۋنىكتەردى بايىتتى، شىن مانىندە ورتا ءازيانىڭ ەكونوميكالىق دامۋىننا كوپ ۇلەس قوسقان جوق، ءارى جەرگىلىكتى تۇرعىندارعادا كوپ جۇمىس ورنىن تاۋىپ بەرە العان جوق.

 ورتا ءازيانىڭ اقپاراتتىق قۇرالداردىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاننىڭ قىتايدان العان قارىزى جالپى سىرتتان العان قارىزداردىڭ ىشىندە دۇنيەجۇزىلىك بانكمەن حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنان العان قارىزداردىڭ ارتىندا بولىپ ءتورتىنشى ورىن العان.

 قىتاي بيلىگى اقشا شاشۋمەن ىقپالىن كەڭەيتۋدە ورتا ءازيا باسشىلارى قارسىلىق كورسەتپەيدى روسسياداعى ورتا ءازيا ماسەلەسىن زەرتتەۋشى كۋردوۆدىڭ ايتۋىنشا، قىتاي بيلىگى اقشا شاشۋ جانە كرەديت بەرۋ ارقىلى ورتا ازياداعى ىقپالىن ءزور ايتۋدا، ورتا ءازيا ۇكىمەتتەرىدە قىتاي بيلىگىنەن كەلگەن اقشاعا قارسىلىق بىلدىرمەيدى.

 كۋردوۆدىڭ ايتۋىنشا، قىتاي بيلىگىنىڭ ستراتەگياسى ورتا ءازيادا تۇراقتى قامال سالۋ، بۇل قامال جاقتان قىتايعا اۋرە اكەلمەيتىندەي قىلىپ، بولشەكتەۋ كۋشتەردىڭ شىڭجاڭعا كىرمەۋگە ءارى ورتا ءازيانى ەنەرگيا جانە شيكىزاتدىڭ قامداۋ ورتالىعىنا اينالدىرۋ.

 قىتاي بيلىگى الىدە اباي بولۋدا

بالقان وڭىرلەرىنىڭ باتىس بولىگى توتەنشە جاعدايدا تۇر. بىراق كۋردوۆدىڭ ويىنشا قىتاي بيلىگىنىڭ ورتا ازياداعى ستراتەگياسى الىدە اباي بولۋدا، سەبەبى قازرعى تاڭدا قىتاي بيلىگى ءۇشىن ءبىرىنشى شەشەتىن جۇمىسدار نانحايمەن تايۋان ماسەلەسى.

 سونىمەن قاتار، بالقان ايماقتارىدا ورتا ءازيا مەملەكەتتەرمەن ۇقساس جاعدايدا تۇر. حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى ۇيىمنىڭ جاريالاعان ەسەپ بويىنشا قىتاي بيلىگىنىڭ ء"بىر جول ءبىر بەلدەۋ "باستاماسىنىڭ اياسىندا، بالقاننىڭ باتىس وڭىرلەرىنە قاۋماقتى قارجى قۇيىۋ ءارى نەسيە ارقىلى اسفالت سالۋ سىياقتى ينفراقۇرىلىمداردى، وسى سەبەپتى بۇل ايماقتىڭ سىتقى قارىزى قاتتى ءوستى، ەڭ كۇردەلى جاعدايدا تۇرعان چەرنوگوريا رەسپۋبليكاسى.

https://www.voachinese.com

 

 
بۇل شىعارلىمعا باعاڭىز
(0 داۋىس)
سوڭعى رەت وزگەرتىلگەن Сейсенбі, 12 Маусым 2018 14:47
Ad Sidebar

تاريحي وقيعالار

Latest Tweets

BiziPress Multipurpose Joomla Template updated to @Joomla 3.9.1 https://t.co/rWvwVNH5nr https://t.co/NMWeHyeeMQ
Vinazine - Joomla News Magazine Template updated with RTL and Boxed Layout. https://t.co/f5w59DraSF https://t.co/2L5pXfiOCy
RT @Kontar81: Breaking news ✌✌ https://t.co/o2vQGROBdS
Follow Themewinter on Twitter

Post Gallery

ورالمان ءكۋالىك ءماسەلەسى وڭ شەشىم تاپپاق.

حالىق جاناشىرلارى

قازاقستاندا "حۋاچياۋ" بولىپ جۇرگەندەر بار

بۇگىن الماتى قالاسىندا اتاجۇرت جاستارى ەرىكتىلەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ءباسپاسوز ماسليحاتى ءوتتى.

اقش بيلىگى شىڭجاڭداعى قايتا تاريەلەۋ لاگەرنە باسا نازار اۋداردى

اقش پەن قىتاي ساۋدا سوعىسى – ەل باسشىلىعى مەن حالقى اراسىنا جىك تۇسىردى

سايراگۇل ءىسى: قىتاي مەن قازاقستاننىڭ اراسىن اشا ما؟

«سينگاپۋر سيندرومى» –قازاق ودان قالاي قورعانا الادى؟

مەملەكەتىمىز بەن ۇلتىمىز سىنالار سوت

Яндекс.Метрика