Акауынтыңызға кіріңіз

Пайдаланушы аты *
Құпия сөз *
Мені есте сақта

Аккаунты жасау

Жұлдызшамен (*) белгіленген міндетті орындар толтырылу қажет.
Аты-жөні *
Пайдаланушы аты *
Құпия сөз *
Құпия сөзді қайталаңыз *
Email *
email поштаны қайталаңыз *
Captcha *
Reload Captcha

Қытай қарызы сыбайлас жемқорлық пен шіріктесуге жол ашып, орта азия елдерінің егемендігіне қауып төндіруде

By Маусым 12, 2018 2463 0

Қытай қарызы сыбайлас жемқорлық пен шіріктесуге жол ашып, орта азия елдерінің егемендігіне қауып төндіруде
Балқан өңірлеріде төтенше жағдайда тұр

Қытай " бір белдеу бір жол " проэектісін бар күшін салып алға сүйреп жатқанда, Қытайдың қарызы мен инвестсиясы орта азия өңірі мен барганның батысындағы мемлекеттерді қарыз қақпанымен аямай буып тастады. Қырғызстан Қытай қарызы мен жергілікті шіріктесудің аралығындағы байланысты анықтай бастады.
Анализшылердің айтуынша, Қытай қарызы xалықтың сеніміне кіргенді қойып, қайта жергілікті қоғамның қытайды жеккөру сезімі одан бетер арта түсті. Ішінара орта азия елдері өздерінің егемендік пен тәуелсіздігінен айырылып қалуынан алаңдай бастады.
Қытай ең үлкен қарыз иесіне айналған, депутаттар барлық қытай қарызына анықтау жүргізуге үндеді қырғызстанның Қытайдан алған қарызы қауырт артқан, әрі қытай берген қарыз бен жергілікті шіріктесу, парақорлықтың арасында тығыз қатынас болған, осы тақырып орта азия елдерінің ар қайсы саласының қатты назар аударған ең маңызды түйткілдерінің бірі болды.
Қырғыз парламент депутаттары үндеу жолдап, қытайдың қырғызстанның негізгі құрылым саласына салған барлық инвециялар мен қарыз ға байланысты анықтау жұмыстарын жүргізу керектігін алға тартты.
Депутат Ілеспаевтың айтуынша, қырғызстанда негізгі құрылым жасау жұмысымен айналысатын бір қанша қытай компаниясының қймылдары күман тудырады, қытай компаниясы өзгертіп жасаған бишкек сентірлі жылумен қамдау орталығы проэектісінің нәтижесін барлығымыз көріп отырмыз, қазыр қытай компаниясы жұмыс жүргізіп жатқан жоғары кернеулі тоx жеткізу проэектісін де тексеру керек деді ол.
Депутат Сүлейменовтың айтуынша , Қытай қарызы Қырғызстанның егемендігіне ауыр дәрежеде қауып төндіруде. Депутат Запаловтың айтуынша Бүгінгі таңда, қытай қырғыздың ең үлкен қарыз егесіне айналған, қырғыздың сыртқы қарызының 44%ын қытай берген, ең қорқыныштысы аз жылдардан соң қытайдың қарызын қайтаруға қауқарсыздық танытса, Қырғызстан елі егемендігінен айырылуы әбден мүмкін.
Қақаған аязда жылумен қамдауды тоқтатқан, қытай қарызы шіріктесуге шатысқан неше жыл бұрын қытай қырғызға 380 миллион ақш долларынан астам қарыз беріп, бишкектегі сентірлі жылумен қамдау орталығын өзгерту жұмысына көмектесті. Қарыз беру шарты бойынша қытайдың бір компаниясы проэектінің жұмысын жүргізуге жауапты болған. Алайда, бұл проэект аяқталған соң, биыл қаңтарда 30 градустан төмен қақаған аязда сентірлі жылумен қамдау орталығының аппаратынан кінарат туылып, қырғыз астанасы бишкекте көптеген тұрғындардың үйлерінің бөлме темперетурасы 0 градусқа дейін суып кеткен. Қырғыз парламенті мен сенаты осы жағдайды тексеру үшін арнаулы екі группа көмитет тағайындап, көп санды энергетика кәсіпорындарының басты меңгерушілері тұтқындалған.
Орталық жылумен қамдау орталығындағы Кінарат туылған аппарат өткен ғасырдың 60 жылдарындағы көне аппарат болғанымен, қытай компаниясының құрастырған жаңа аппараты әлі де күндегідей жұмыс істеп тұрған , дегенмен тексеру барысында қытайдың қарызы жемқорлыққа шатылған. " бишкек дауысы" ның xабарында айтылуынша, басым көп санды қала тұрғыны қытайдың қарыз беруі енергетика программасын өзгертіп құру емес, қайта парақор шенеулікті арам олжаға кенелтіп байыту болмақ деп санаған. Қытай берген қарыздың 300 миллион ақш доллары алдыңғы президент атамбаевтың вегин топ аралына тіркелген компаниясының есеп шотына аударылған. Ішінара қырғызстан парламент депотаттары бұрынғы президентке болған кешірім беріп босату құқығын күшінен қалдырып, оның үстінен тексеру жүргізу туралы Апелляция жасады.
Көз алдағыны ған ойлайтын қарыз xалық сенімінен айырып, Қытайға деген жеккөрушілікті одан бетер күшейте түсті қырғыз қоғамы қытай қарызының ұлттық xауыпсіздікке қатер төндіретіндігіне жалпы беттік назар аударуы әрі сыбайлас жемқорлықтың етек алған қарсаңында, Қытай мен Қырғыз екі ел билігі келер айда Қытайдың чиндау қаласында өтетін шаңғай селбестік ұйымының самитына қатысуды актив түрде дайындала бастады. жұмысынан Кеткелң көп болмаған қырғыз премер министрі Исақов жақында парламент отырысында қытай елшісі қырғыз сыртқы істер министірі мен жолыққанда өзінің ызасын көрсетіп, қырғыз қытайды сайқы мазақ етті деп мәлімдеген.
Көп санды орта азия зерттеушілерінің көз қарасы бойынша, қырғызстанда ұйғырлардың шоғырлы қоныстанған өңірлері өте көп, қырғызстан ресейге жақындық танытатын орта азия мемлекеті болып қана қоймай, қытайға ең қарсы пиғылды мемлекеттің бірі болып саналады. Қырғыз економисты росимовтың айтуынша, қырғызстанның ішінара шенеуліктері парақор бола тұрсада, моралдық ар-ұжданы кем болсада, алайда қытайдың қырғызстанның негізгі құрылғы территориясына болғсн бір бөлім
Инвестициялар мен берген қарызы өте көз алдындағыны ғана көздеп қалғандықтан, xалықтың сеніміне ие болудың орнына, жергілікті қоғамның қытайға болған жеккөру сезімін одан бетер ушықтырған. Қытай келешекте жергілікті қоғамда қалыптасқан нашар образын оңалту үшін салатын Инвестициялары мүмкін тіптіде көп болмақ.
Қарыз жемқор шенеуліктің қарнын қампитып, xалықтың ауыртпалығын арттырды қырғыз саясатшысы Шестаковтың айтуынша, Қытай " бір белдеу, бір жол" прогэктысын іске асырудағы мақсаты --- парақор шенеуліктің қарнын қампиту емес, жергілікті xалықтың мүддесі үшін жасалып жатқан шара екендігін дәлелдеу керек.
Оның айтуынша, қытай берген қарыздың басым көп бөлігі қырғызстанда жол салу үшін жұмсаладды, осы себепті қытай үлкен пайдаға кенелмек, қырғыздың дүкендеріндегі барлық таваарлар қытай тавары болмақ.

Бір қырғыз ақпарат құралының есептеуінше, қытайдың қарызын қайтару үшін , кедей әрі тек қана 6 миллион жан саны бар қырғыз үшін ауыр жүк болмақ, әрбір қырғыздың басына бөлгенде 703 ақш доллары , бір қырғыз азаматының 3 айлық еңбек ақысы болмақ.
Тажикстсан басшыларының айтуынша, қытай үкіметті тажикстсанға қаумақты кредит беру арқылы тажикстсанның үкімет ғимаратымен парламент ғимаратын салуға көмек көрсетуге дайын екен. Бір тажик құрлыс басшысының айтуынша, қытай үкіметті құрлысды бастағандағы қаржы мəселесін уайымдамауларын ескерткен.
Тажикстсан бұрынғы қаржы министірінің айтуынша, тажикстсан үкімет қытай үкіметтінен қаумақты қаржыны алғансайын қытайға бағынатынын ескерті, бірақ тажикстсан экономикасы мəз болмағандықтан қосымша россиядағы экономика дағдарысдың кесірінен, россияда жұмыс істеп жүрген тажиктердің үйлеріне салатын ақшасы азайып кеткен, тажикстсан үкімет тек қытайдан қарыз алудан басқа шығар жол жоқ тəрізді.
Қытайдың несие қарызы қызықтырады
орта азияның тас жолдарын салып шыңжаңды орта азияға жалғайды
Тажикстсан ақпаратты айтуынша, қытайдың несиесі
тажикстсанда шыңжаңмен қырғыз республикасын жалғау салынатын тас жолға арналған, кейбір салынатын тас жолдар памир үстертінің 4000 метр биіктікте орналасқан. Бұдан сырт қытай несиесі жоғары қысымды электр желілері жуйесін салуға арналған.
Қытай үкіметнің орта азия елдеріне берген несие қарыздары ешқандай саяси талап қамтылмайды, əрі өсімі төмен ұзақ мерзімге беріледі сондықтан орта азия елдерін қызықтырады. Бірақ қытай үкіметті берген несиесі қытайдың компаниясының қызмет көрсетуді, қытай техникасын жəне қытай өндірген құрлыс мəтериалдарын қолдануға талап қойады.
Қытайдың несие қарызы шенеуніктерді ғана байытты
жəй қарапайым халыққа көп өзгеріс əкелмеді
Россиядағы орта азия мəселесін зерттеуші Курдовдың айтуынша,түркіменстан да қытайдан қаумақты несие қарыз алған,бірақ түркіменстанның мемлекеттік құпиялары жасырын болғандықтан, түркіменстан үкімет қытай үкіметінен қаншалықты қаржы алғаны белгісіз, сондықтан қырғыз республикасы,тажикстсан жəне түркіменстан үш орта азия елдері қытай үкіметіне қатты тəуелді болып қалған. Ал өзбекстанға келсек орта азия елдерінің ішінде қытай үкіметінен алған қарызы ең аз ел болып табылады, өзбекстан үкіметті қытай үкіметінен алған несие қарызы өте төмен процентде, бірақ өзбекстанның жаңа президент келгелі өзгерістер болу мүмкін.
Гложин айтуынша, қытай комунистердің қазақстанға берген кредиттімен инвестициялық өлшемі ең зөр.Ал өзбекстанға келсек халық саны қазақстаннан көп , базар үлкен, сол себепті қытайлар өзбекстан базарынна қызығушылығы артып тұр. Оның айтуынша, қытай комунисттік билігтің берген кредиттері тек аз сандық билік басында отырған шенеуніктерді байытты, шын мəнінде орта азияның экономикалық дамуынна көп үлес қосқан жоқ, əрі жергілікті тұрғындарғада көп жұмыс орнын тəуып бере алған жоқ.
Орта азияның ақпараттық құралдардың айтуынша , қазақстанның қытайдан алған қарызы жалпы сырттан алған қарыздардың ішінде дүниежүзілік банкмен халықаралық валюта қорынан алған қарыздардың артында болып төртінші орын алған.
Қытай билігі ақша шашумен ықпалын кеңейтуде орта азия басшылары қарсылық көрсетпейді россиядағы орта азия мəселесін зерттеуші Курдовдың айтуынша, қытай билігі ақша шашу жəне кредит беру арқылы орта азиядағы ықпалын зөр айтуда , орта азия үкіметтеріде қытай билігінен келген ақшаға қарсылық білдірмейді.
Курдовдың айтуынша, қытай билігінің стратегиясы орта азияда тұрақты қамал салу, бұл қамал жақтан қытайға əуре əкелмейтіндей қылып, бөлшектеу куштердің шыңжаңға кірмеуге əрі орта азияны энергия жəне шикізатдың қамдау орталығына айналдыру.
Қытай билігі əліде абай болуда
Балқан өңірлерінің батыс бөлігі төтенше жағдайда тұр.Бірақ Курдовдың ойынша қытай билігінің орта азиядағы стратегиясы əліде абай болуда, себебі қазрғы таңда қытай билігі үшін бірінші шешетін жұмысдар нанхаймен тəйуан мəселесі.
Сонымен қатар, балқан аймақтарыда орта азия мемлекеттермен ұқсас жағдайда тұр. халықаралық валюта қоры ұйымның жариялаған есеп бойынша қытай билігінің "бір жол бір белдеу "бастамасының аясында, балқанның батыс өңірлеріне қаумақты қаржы құйыу əрі несие арқылы асфальт салу сыйақты инфрақұрылымдарды ,осы себепті бұл аймақтың сытқы қарызы қатты өсті, ең күрделі жағдайда тұрған Черногория Республикасы.

https://www.voachinese.com

Бұл шығарлымға баға беріңіз
(2 Дауыс)
Соңғы рет өзгертілген Сейсенбі, 12 Маусым 2018 13:57

Пікір қалдыру

Жұлдызшамен (*) көрсетілген барлық қажетті ақпаратты енгізгеніңізге көз жеткізіңіз. HTML-кодқа жол берілмейді.

Ad Sidebar

Latest Tweets

Barrister - Responsive Law Business @joomla Template setup guide! https://t.co/GwqHcdxyDi https://t.co/qzEEldYie3
BiziPress - Multipurpose Joomla Business Template - Setup guide https://t.co/oKPqDQeWny https://t.co/HAVdHvoQFD
This Country Needs Attention. #bangladeshstudentprotests https://t.co/265JV82dgw
Follow Themewinter on Twitter

Post Gallery

АҚШ БИЛІГІ ШЫҢЖАҢДАҒЫ ҚАЙТА ТӘРИЕЛЕУ ЛАГЕРЬНЕ БАСА НАЗАР АУДАРДЫ

АҚШ пен Қытай сауда соғысы – ел басшылығы мен халқы арасына жік түсірді

Сайрагүл ісі: Қытай мен Қазақстанның арасын аша ма?

Қытайда Дөрбөлжін ауданда бір отбасындағы 4 адамға жасаған зулымдық әрекеті.

«СИНГАПУР СИНДРОМЫ» –қазақ одан қалай қорғана алады?

МЕМЛЕКЕТІМІЗ БЕН ҰЛТЫМЫЗ СЫНАЛАР СОТ

ҚЫТАЙ КЕЛІМСЕКТЕРІ

Германия үкіметі Сайрагүл Сауытбайға араша түсті.

Бас мүфтиге ашық хат

Яндекс.Метрика